GeçtiÄŸimiz cuma akÅŸamı, ABD BaÅŸkanı Donald Trump’ın çıkıp da Çin’e yönelik vergilerde %100’lük bir artış yapacağını söylemesiyle piyasalar fena halde sarsıldı. Kripto tarafından bakanlar için bir gecede neredeyse 20 milyar dolar buharlaÅŸtı. Sadece bu da deÄŸil: riskli varlıkların tamamında sert geri çekilmeler, hedge arayışları, ve bol bol “neler oluyor” sorusu havada uçuÅŸtu.

Bugün pazar akÅŸamı itibariyle Trump, Çin baÅŸkanıyla gayet samimi bir görüşme yaptığını, her ÅŸeyin yolunda olduÄŸunu söyledi ve piyasalar normal seyrine geri döndü. Haliyle sosyal medyada bolca yorum geldi: “Trump yine spekülasyon yapıyor”, “böyle manipüle eder, ucuzdan toplar, yüksekten satar”, “piyasayı kendi oynaklığıyla kazanç aracına dönüştürdü”…

Bu yorumların hepsi bir yönüyle doğru olabilir ama ben meseleye biraz daha farklı bakıyorum. Cuma gecesi bir arkadaşla yazışırken şöyle bir şey demişim:

“Amerikan Merkez Bankası’nın faiz düşürmeden enflasyon politikasını tutturması için biraz daha dolar yaktırması gerek.”

Bu cümleyi biraz açalım.

ABD Merkez Bankası (FED), son iki yıldır sürdürdüğü parasal sıkılaÅŸma politikasıyla enflasyonu dizginlemeye çalışıyor. Ancak şöyle bir gerçek var: faizler belli bir seviyeye çıktıktan sonra, ekonominin doÄŸal dengelerini bozmadan sıkı duruÅŸu sürdürmek kolay deÄŸil. Bu nedenle, faiz indirimi yapmadan enflasyon beklentilerini yönetmenin yolları aranıyor. Ä°ÅŸte burada “doları yakmak” ya da baÅŸka bir deyiÅŸle, dolara olan talebin artmasını saÄŸlayarak sıkılık etkisini korumak devreye giriyor.

Yani, dolar kıymetli kalırsa, FED faiz indirmeden de enflasyonla mücadeleye devam edebilir. Böylece hem iç piyasayı kırmaz, hem enflasyonun yukarı gitmesini engeller. Ä°ÅŸin siyasi tarafına gelirsek, Trump gibi figürlerin sert çıkışları bu anlamda sadece “iÅŸ olsun diye” yapılmıyor olabilir.

Bir düşünün: Trump, çıkıyor ve çin’e %100 vergi tehdidi salıyor. Piyasalar panikliyor, insanlar riskten kaçıyor, dolar talebi artıyor. Ardından Trump, “sorun yok, konuÅŸtuk, gayet iyiyiz” diyor. Bu senaryo sadece spekülatif bir dalgalanma deÄŸil; aynı zamanda doların kýymetini koruyan, piyasalara net olmayan ama etkili sinyaller gönderen bir stratejiye dönüşüyor.

Bir adım daha ileri gidelim. Aynı yazışmada şöyle de yazmışım:

“Bitcoin biraz da dolarsız yakma ve baskılama aracı.”

Bu tespit, yeni dünyanın parasal gerçeklerini anlamak için önemli. Bugün kripto paralar sadece alternatif yatırım aracı deÄŸil. Aynı zamanda geleneksel finans sisteminden bağımsızlaÅŸan sermaye birikiminin ve dolaşımının bir yolu. Bitcoin’e para aktığında, bu dolar çekildi mi? Hayır. Ama etkili likidite sistemi için bu para bir “yedek kanal”a gitmiÅŸ olur. Ve bu durum, dolaylı olarak sistemin kontrol alanını daraltır.

Kripto paralar, belli koÅŸullarda, en azından algı düzeyinde, “alternatif rezerv” iÅŸlevi görebilir. Bu da merkez bankalarının klasik politika enstrümanlarını kullanırken dikkate aldığı bir deÄŸiÅŸken haline geliyor.

Sonuç olarak, Trump’ın bu tip sert söylemleri, sadece siyasi gövde gösterisi ya da spekülatif hamleler olarak deÄŸil; aynı zamanda para politikasının dolaylı destek mekanizmaları olarak da okunmalı. Bir yandan piyasayı sallayıp diÄŸer yandan “her ÅŸey yolunda” diyerek ortamı yatıştırmak, klasik anlamda bir siyasetçi manipülasyonu gibi görünse de, aslında bugünün karmaşık ekonomi-politik düzeninde yerini alıyor.

Ekonomi sadece rakamlardan ibaret değildir. Duygular, algılar, görüntüler, söylemlerle birlikte anlam kazanır. Ve belki de bugün, eski usul bilanço okumaktan fazlasına ihtiyacımız var: Piyasa söylemini, siyasi dili ve makro stratejiyi birlikte okuyabilmek.